Fundusz spójności

1. Informacje ogólne.

          Fundusz Spójności, inaczej nazywany Funduszem Kohezji, wraz z funduszami strukturalnymi zaliczany jest do instrumentów polityki strukturalnej Unii Europejskiej. Został utworzony na mocy art. 161 Traktatu z Maastricht o utworzeniu Unii Europejskiej z 1991r., który wszedł w życie w 1993r. Jest on kontynuacją Funduszu ISPA, który był przeznaczony dla państw kandydujących.
 
     Fundusz Spójności został powołany w celu zmniejszania różnic w poziomie gospodarczo-społecznym krajów i regionów Unii Europejskiej. Różnice w poziomie ekonomicznym pojawiły się wraz z przyjmowaniem do Unii kolejnych państw członkowskich, których wyniki gospodarcze odbiegały od państw najbardziej rozwiniętych. W dalszej perspektywie zapewnienie równowagi gospodarczej i społecznej krajów członkowskich wiązało się z planami wprowadzenia unii gospodarczo-walutowej. Fundusz Spójności miał dostarczyć wsparcia finansowego na realizację dużych inwestycji związanych z rozwojem lub modernizacją infrastruktury transportowej i ochrony środowiska.
 
     Przed rozszerzeniem Unii Europejskiej w maju 2004 r. z pomocy w ramach Funduszu Spójności korzystały cztery kraje: Grecja, Hiszpania, Irlandia i Portugalia. Od 1 styczna 2004 r. do wsparcia z Funduszu Spójności przestała kwalifikować się Irlandia. Dzięki pomocy z Funduszu Spójności kraje te mogły osiągnąć kryteria konwergencji dla unii gospodarczej i walutowej, a także kontynuować inwestycje infrastrukturalne. Od dnia 1 maja 2004 r., oprócz wyżej wymienionych państw członkowskich, z pomocy Funduszu Spójności korzysta 10 nowych państw członkowskich, w tym Polska.
 
     Projekty finansowane z Funduszu Spójności powinny być zgodne z postanowieniami traktatów, przyjętymi zgodnie z nimi instrumentami oraz politykami wspólnotowymi łącznie z polityką ochrony środowiska, transportową, w dziedzinie sieci transeuropejskich, polityką konkurencji oraz polityką zamówień publicznych.
 
     Przy wyznaczaniu alokacji środków z Funduszu Spójności dla danego kraju brana jest pod uwagę liczba ludności, PNB na jednego mieszkańca, powierzchnia kraju oraz inne czynniki społeczno-ekonomiczne np. deficyt w obszarze infrastruktury transportowej w kraju odbiorcy wsparcia. Pomoc z Funduszu wraz z transferami z funduszy strukturalnych nie powinna przekroczyć 4% PKB kraju beneficjenta.
 
     Zgodnie z postanowieniami Traktatu o Przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej na zobowiązania (commitments) podejmowane przez nowe Państwa Członkowskie w ramach interwencji Funduszu Spójności, Unia Europejska przeznaczyła na lata 2004 - 2006 środki finansowe w wysokości 7 590,5 mln euro według cen z 1999 r.

2. Cele działania.

   Głównym celem strategii środowiskowej Funduszu Spójności jest wsparcie realizacji zadań lub grupy zadań inwestycyjnych władz publicznych w zakresie ochrony środowiska i transportu wynikających 
z wdrażania prawa Unii Europejskiej.
 
     Fundusz Spójności ma za zadanie zmniejszać różnicę w poziomie rozwoju infrastruktury pomiędzy poszczególnymi krajami unijnymi.
 
     Warunkiem objęcia danego kraju pomocą w ramach Funduszu Spójności jest odpowiedni poziom PKB (Produkt Krajowy Brutto).
 
     Jeżeli w przeliczeniu na mieszkańca PKB nie przewyższa 90% PKB średniej Unii Europejskiej, to dany kraj członkowski kwalifikuje się do wsparcia z Funduszu Spójności.
 
Priorytety, jakie będą realizowane przy wsparciu z Funduszu Spójności w ochronie środowiska:
  • poprawa jakości wód powierzchniowych,
  • polepszenie jakości i dystrybucji wody przeznaczonej do spożycia,
  • poprawa jakości powietrza,
  • racjonalizacja gospodarki odpadami,
  • ochrona powierzchni ziemi,
  • zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego.

3. Fundusz spójności a fundusze strukturalne.

   Fundusz Spójności różni się od funduszy strukturalnych:
  • zasięgiem pomocy (Fundusz Spójności wspiera projekty o zasięgu ponadregionalnym, natomiast fundusze strukturalne wspierają projekty o oddziaływaniu regionalnym i lokalnym),
  • sposobem podejmowania decyzji o przyznaniu środków na dofinansowanie (w przypadku Funduszu Spójności ostateczną decyzję podejmuje Komisja Europejska natomiast kompetencją państwa aplikującego do funduszu jest wskazanie propozycji do dofinansowania. W przypadku funduszy strukturalnych decyzja o dofinansowaniu projektu podejmowana jest na poziomie państwa członkowskiego),
  • odbiorcami pomocy tj. beneficjentami końcowymi Funduszu Spójności mogą być podmioty publiczne, czyli samorządy terytorialne: gminy, związki gmin i przedsiębiorstwa komunalne. Korzystanie ze środków Funduszu Spójności w Polsce oparte będzie na Strategii wykorzystania Funduszu Spójności na lata 2004-2006 utworzonej na podstawie Narodowego Planu Rozwoju 2004 - 2006.

Ważne adresy